علّامه شعرانى : اين حديث ، ردّ بر ابى حنيفه است كه نكاح دختر بكر را بىدستورى و تولّى پدر جايز مىداند . « 1 » مؤلف : و رسول صلّى اللّه عليه و آله گفت : « إذا كان أمراؤكم خياركم و أغنياؤكم سمحاءكم و أمركم شورى بينكم ، فظهر الأرض خير لكم من بطنها و إذا كان أمراؤكم شراركم و أغنياؤكم بخلاءكم و لم يكن أمركم شورى بينكم فبطن الأرض خير لكم من ظهرها » ؛ گفت : چون اميرانتان نيكانتان باشند و توانگرانتان سخىّ باشند و كارهايتان به مشورت رود ، از ميان شما ، پشت زمين شما را از شكم زمين به . و هرگه كه اميرانتان بدان باشند و توانگرانتان بخيلان باشند و كارهاتان نه به مشورت رود ، از ميان شما ، شكم زمين شما را بهتر بود از پشت زمين . علّامه شعرانى : سخن پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله از قواعد بزرگ اجتماعى است و اصلاح جامعهء انسانى بىدستور آن حضرت صلاح نپذيرد و هنوز مردم جهان بر سر آن در جنگند . ضعيفان و مستمندان از دو دستهء مردم در رنج و عذابند : يكى ، اميران ظالم و خودرأى كه ناتوانان را در فرمان خويش آرند بىرضايت آنان و از كشتن و زجر كردن و آزار آنها باك ندارند . ديگر ، ثروتمندان بخيل كه راه زندگى را بر مستمندان مىبندند و نعمت جهان را به خود منحصر مىكنند و چارهء اين دو عيب جز اين نيست كه اميران نيكان باشند و مالداران سخاوتمند كه حقّ فقرا را ادا كنند و به ناحق مال كسى را نگيرند و اين هردو ممكن نيست ، مگر هر كار عامّ به مشورت صورت بپذيرد و كسى نتواند رأى خود را به زور بر ديگران انفاذ كند . و مردم امروز بعضى براى تعديل ثروت حكّام جائر را مسلّط ساخته‌اند و بعضى دست حكّام جائر را كوتاه كرده ، كار را به شورا گذاشتند ، امّا از عهدهء تعديل ثروتمندان برنيامدند . و اگر در مشورت همهء طبقات شركت كنند ، هردو عيب بر طرف مىشود . « 2 »

--> ( 1 ) . روح الجنان ، ج 3 ، ص 228 . ( 2 ) . همان .